Tiroid bezi hastalıkları

   Tiroid bezi boyunun ön kısmında bulunur.  

Salgılamış olduğu tiroid hormonları (T3-T4)  sayesinde bazal metabolizma hızımızı belirler. 

Klinik pratikte bu hormonların serbest formları ölçülerek (free T3-free T4) tiroidin çalışması hakkında fikir elde edilir.

Troid bezinden troid hormonlarının salınımını uyaran hormon hipofizden salgılanan TSH hormonudur.

Tiroid hastalıkları, basit tiroid büyümesinden(Guatr), tiroid kanserlerine kadar değişen geniş bir spektruma sahiptir.

Tiroid bezi hastalıkları İşlevsel bozukluklar ve Yapısal bozukluklar olmak üzere iki gurupta incelenebilir.

İşlevsel Bozukluklari :

Tiroid bezi işlevsel bozuklukları kana salgılanan hormonların (T3-T4) az veya çok miktarda olmasına bağlı olarak değişik isimler alır. 

İşlevsel bozukluğa ait klinikte kullanılan terminoloji aşağıdaki gibidir;

a) Hipotiroidi:

Tiroid hormonlarının az üretilmesi veya tiroid bezinin ameliyatla çıkarılması sonucu oluşan tiroid bezi yetmezliğidir.

En iyi bilinen örneği Hashimato tiroiditidir. Bunun dışanda Amiodoron,Lityum, İyot gibi ilaçlar hipotiroidiye neden olabilir. 

Tedavide ;

Tiroid hormonları ve TSH düzeyi ölçülerek ,eksikliğe göre tiroid hormon replasmanı yapılır.

b) Hipertiroidi: 

Tiroid hormonlarının fazla üretilmesidir.En bilinen örneği Graves hastalığıdır .

Graves bir çeşit otoimmun hastalıktır.Graveste tiroid dokusu otomatisite kazanıp kendi kendine gereğinden fazla tiroid hormonu salgılar.

Tiroid bezini uyaran antikorlar (tiroid stimulan antikor) sayesinde tiroid bezi kontrol dışı uyarılarak aşırı hormon sentezi olur.

Tedavide;

1) İlaçlar: Tiroid dokusunun hormon üretimini baskılayan bir takım ilaçlar (propisil, metimazol) kullanılarak, tiroid dokusu kontrol altına alınmaya çalışılır. 

2) Radyoaktif İyot:Hastalık kontrol altına alınamazsa radyoaktif iyot verilerek tiroid dokusu  tahrip edilir ve böylece aşırı hormon üretimi engellenmiş olur.

3) Cerrahi:Hastanın durumuna göre cerrahi olarak dokunun çıkarılmasıda tedavi seçenekleri arasındadır.

c) Tirotoksikoz: 

Sebep ne olursa olsun kanda fazla miktarda tiroid hormonu bulunmasına tirotoksikoz denir.

Buradaki durum tiroid bezindeki doku hasarına bağlı olarak kana fazla miktarda tiroid hormonu geçmesi (ör:haşitoksikoz; tiroidit ) veya yukarıda anlatıldığı gibi doku hasarı olmaksızın bezin kendiliğinden fazla miktarda tiroid hormonu üretmesidir. (ör: Graves )

Tiroid hastalığı düşündüren belirtiler nelerdir ?

Kan hormon düzeylerine göre hasta hipotiroidi (hormon yetmezliği) veya hipertiroidi (aşırı hormon üretimi ) kliniğine sahip olabilir

Hipotiroidi belirtileri:

  • · Halsizlik , depresyon, unutkanlık, uykuya eğilim
  • · Üşüme, ısınamama
  • · Saç- kaş dökülmesi, tırnak kırılması, kuru cilt
  • · Yüzde, göz kapaklarında, ayak bileklerinde ödem
  • · Kilo verememe, kolay kilo alma
  • · Kabızlık
  • · Horlama, uyku apne
  • · Kas-eklem ağrıları
  • · Kadınlarda adet düzensizlikleri, infertilite

Hipertiroidi belirtileri:

  • · Çarpıntı, terleme, Sinirlilik
  • · Gözlerde dışa çıkıklık (ekzoftalmus)
  • · Uyuyamama 
  • · Kilo kaybı, kas güçsüzlüğü
  • · Ellerde titreme, avuç içlerinde terleme
  • · Saçlarda tırnaklarda incelme kırılma
  • · Dışkılama sıklığında artış veya ishal
  • · Adet düzensizlikleri


Yapısal bozuklukları :

Tiroid nodulleri ve kanserlerini içerir.

Noduller aşağıdaki özelliklerine göre birtakım gruplara ayrılır;

a) Hormon salgılama durumlarına göre :

* Toksik nodul (hormon salgılayan ) 

* Toksik olmayan nodul (hormon salgılamıyan)

b) Radyo aktivitelerine göre :

*Sıcak nodul (radyoaktif ajanı tutan) 

*Soğuk nodul (radyoaktif ajanı tutmayan)

c) Ultrason görüntülerine göre: 

*Hiperekojen nodul

ultrasondaki ses dalgasının fazla yansımasına bağlı beyaz görüntü

*Hipoekojen nodul 

ultrasondaki ses dalgasının yansımadan geçmesine bağlı koyu görüntü

d) Sayılarına göre

*Soliter nodul (tek) 

*Multinoduler nodul ( iki veya ikiden fazla)

Tiroide Nodul saptandığında ne yapılmalıdır ?

Tiroidde nodul saptandığında hastanın kan hormon düzeyleri, ultrason görüntüsü, nodullerin sayı ve büyüklüklerine göre gerekirse sintigrafi işlemi yapılır.

Hastadaki risk faktörlerine göre, tiroid kanseri ihtimali yüksek ise gecikmeden ince iğne biopsisi yapılarak doku örneği alınır . 

Biopside tiroid kanseri tesbit edilirse erkenden operasyon yapılarak tiroid bezi çıkarılır.

Saptanan kanserin tipine göre gerekirse radyoaktif iyot verilirek mikrometastazlar önlenir.

Sonrasında hastada TSH supresyonu yapılarak, belirli aralıklarla  takibe alınır.