Anemi (kansızlık ) nedir ?


Kan sayımı diye bilinen hemogram testinde bakılan ve  kırmızı kürecikler olarak bilinen alyuvarların (eritrosit ) ve hemoglobinin (Hgb) düşük olması ile belirlenir .

Hemoglobin nedir ?

Kan sayımın da Hgb veya hb olarak sonuç verilir.Hemoglobin; eritrosit (alyuvarlar) içinde bulunan ve kana kırmızı rengini veren ,demirden zengin , protein yapısındaki madde olup ,dokulara oksijen taşınmasında görev alır.

Anemi için sınır değerler nedir ? 

        

  • Kadınlar için: hemoglobin <12 gr/dl
  • Erkekler için hemoglobin  <13 gr/dl
  • Kadınlar için hemotokrit   <%36
  • Erkekler için hemotokrit   <%41
  • Gebe kadınlar için hemoglobin <11 gr/dl

Anemilerin sınıflandırılması :

Anemiler, kan sayımında otomatik olarak ölçülen, MCV denilen ortalama eritrosit hacmine göre sınıflandırılabilir ;

  • Mikrositik anemiler  (MCV <80
  • Normositik anemiler (MCV 80-100
  • Makrositik anemiler  (MCV >100) olarak sınıflandırılabilir.

Mikrositer Anemiler: Demir eksikliği anemisi, talasemiler, sederoblastosis, kurşun zehirlenmesi

Normositik Anemiler: Hemolitik anemiler , diğer anemilerin erken formları , kemik iliğini tutan bazı hastalıklar

Makrositik Anemiler: B12 eksikliği, folik asit eksikliği, alkol kullanım, hipotiroidi, kronik karaciğer hastalıkları, çeşitli ilaçlar(metotreksat, fenitoin gibi)

Semptomlar :

Semptomların şiddeti, aneminin nedenlerinden çok derinliğine bağlıdır.Aynı zamanda aneminin oluşma hızı, hastanın yaşı ve birlikte bulunan ek hastalıklar, semptomların oluşum hızını ve şiddetini belirler.Örneğin hemoglobin 9-10 gr/dl olan genç bir hastada hiç bir semptom oluşmazken , kalp hastalığı olan yaşlı bir bireyde angina ve dispne gibi yetmezlik bulguları ortaya çıkabilir. Aynı şekilde ani bir kanama geçiren hastada semptomlar ani bir şekilde ortaya çıkıp şiddetli olurken , aynı düzeyde anemiye sahip fakat yıllar içerisinde anemisi oluşmuş hastalarda semptomlar daha hafif olabilir.

Anemiye Yönelik Semptomlar:

    

  • · Halsizlik , baş dönmesi ,
  • · Çarpıntı , çabuk yorulma
  • · Egzersiz kapasitesinin azalması , egzersizde göğüs ağrısı ,nefes darlığı
  • · Yüzde ve göz kürelerinde solukluk
  • · Saç dökülmesi , tırnak kırılması
  • · Ağız içi yaralar , dudak kenarlarında çatlaklar
  • · Hafıza , konsantrasyon problemleri , baş ağrısı
  • · Çabuk hasta olma , immun sistemde zayıflık
  • · Toprak, buz yeme dürtüsü
  • · Huzursuz bacak yakınmaları

Etiyolojiye (Altta yatan nedene)  Yönelik Semptomlar:

  • · İştahsızlık ,yutma güçlüğü
  • · Dışkı renginde ve kalibrasyonunda değişme
  • · Aralıklı kabızlık ve ishal olma
  • · Aşırı adet kanamaları
  • · Şişkinlik , gaz, deri döküntüleri , karaciğer enzim yükseklikleri

Tanı :

Kan sayımı ile düşük hemoglobin ve homotokrit seviyelerini tesbit ettikten sonra MCV değerine göre ileri kan testleri yapılmalıdır .Demir düzeyi, retikulosit sayımı,periferik kan yayması,RDW nin belirlenmesi, Coombs testleri ve spesifik etiyolojiyi belirlemek için gerek duyulması halinde kemik iliği aspirasyon ve biopsisi yapılabilir .

Tedavi :

Altta yatan nedene bağlıdır. Hasta anemiyi tolere ettiği sürece kan replasmanı yapılmaz . Anemi akut bir kanamaya bağlıysa hemotokrit %25-30 düzeyinde olacak şekilde tutulmalıdır.Hastanın performansına göre kan transfusyonu yapılıp yapılmamasına karar verilmelidir.Sağlıklı genç bir hastada hemotokrit %20 olmasına rağmen anemi tolere edebilirken , yaşlı ve koroner hastalığı olan bir bireyde hemotokrit %30 üzerinde olacak şekilde tutulmalıdır.Bunun dışında stabil bir hastada altta yatan hastalığa yönelik araştırmalar yapılmalı tedavi sebebe yönelik olmalıdır.

Sonuç :

1) Yetişkin hastalarda demir eksikliği anemisinin düzeyi ne olursa olsun ciddi bir neden olup olmadığı araştırılmalıdır. Bazen birden fazla neden olabilir. Eksiklik saptandığında demir tedavisi hemen başlanmalı ancak, altta yatan neden araştırılmalı ve tedavi edilmelidir.

2) Çocuk yaş gurubunda ise zeka gelişimi kan demir düzeyinden etkiliği için ,depo demiri açısından özellikle ferritin düzeyleri bakılmalıdır .

3) Özellikle menopoz sonrası kadınlarda ve hangi yaşta olursa olsun demir eksikliği olan erişkin erkeklerde altta yatan neden araştırılmalıdır