Vitamin, Eser Elementler ve Nutrisyonel Testler


B12 vitamini
Normal aralığı: (200-900 pg/ml )

Hayvansal gıdalarda bulunur.
Vucutta üretilemediğinden sürekli olarak dışarıdan alınması gereklidir. 

Eksildiği durumlar:
* Mide-bağırsak emilim problemleri 
  (Çölyak hastalığı, atrofik gastrit, crohn hastalığı)
* İhtiyacın arttığı durumlarda 
  (Gebelik , emzirme, Graves hastalığı)
* Bazı ilaçlar (metformin) 
* Vegeteryan beslenme 

Eksikliğinde: 
- Megaloblastik anemi
- Norölojik bir takım problemler 
   (ellerde ayaklarda uyuşma, hafıza kaybı, demans, denge kaybı)

Folik asit (B9 Vitamini)
Normal  aralığı ( 3-17 ng/ml )

Folik asit genellikle yeşil yapraklı sebzelerde, baklagillerde, tahıllarda bol miktarda bulunur.
Demir eksikliği ve B12 eksiklikleri,folik asit eksikliğini maskeleyebilir.

Eksildiği durumlar:
* Mide- barsak emilim problemleri 
  (Çölyak hastalığı, jejunoilial bypass, crohn hastalığı) 
* Kronik alkol kullanımı,
* Birtakım ilaçlar 
  (metotrexat, oral kontraseptifler,trimetoprim sulfametaxasol, kronik antasit ve H2 reseptor blokerleri kullanımı ) 

Eksikliğinde: 
- Megaloblastik anemi
- Fetuste noral tüp defektleri ve zeka geriliklerine neden olabilir. 
Bu yüzden gebe kalmadan 3 ay önce  anneye folik asit başlanması önerilir. 
 
D vitamini (25 OH vit D) 
Normal aralığı: (30-80 ng/ml)
 
Yağda eriyen bir vitamindir.
Hayvansal gıdalarda ve tahıllarda bulunur ve güneş ışığından sentezlenir.

Eksildiği durumlar:
* Obezitede ciltaltı dokusunun kalınlığı arttığından dolayı yeteri kadar sentezlenemez ve eksikliği görülebilir.
* Yaşlanmayla birlikte değeri giderek düşer.
* Güneşe yeteri kadar çıkmama ve birtakım  bağırsak emilim problemlerinde eksikliği oluşabilir.

Eksikliğinde: 
- Erişkinlerde osteomalazi ve osteoporoz, çocuklarda raşitizim
- Miyopati, kramp, depresyon, kronik yorgunluk, obezite
- Bazı kanserlerde risk artışı
- Yaşlılarda osteoporozdan bağımsız düşme riskini artma.
 
Ferritin
Normal aralığı: (Erkek 12-300ng/ml, Kadın 12-150ng/ml)

Depo demirini yansıtır. Protein yapısındadır. 
Daha çok karaciğerde  ve  retikuloendotelyal sistemde bulunur. 
Kanda bulunan kısmının düşüklüğü demir eksikliği için tanısaldır.
Ferritin aynı zamanda akut faz proteinidir. 
Demir eksikliğine neden olan tüm nedenler ferritini düşürür.
Genellikle demir ve serum demir bağlama kapaitesi ile birlikte değerlendirilir.

Yükseldiği Durumlar:
* Çeşitli romatizmal hastalıklarda, enfeksiyonlarda 
* Kronik karaciğer hastalıkları ve sirozlarda 
* Hemolitik anemilerde, lenfomalarda ve bazı kanser türlerinde 

Eksildiği durumlar:
* Aşırı adet kanamaları, bağırsak emilim problemleri,
* Mide bağırsak kanserleri, yetersiz alım

Eksikliğinde:
- Kas ağrıları, saç dökülmesi, tırnak kırılması
- Ağızda yaralar, çarpıntı, göz kararması
- Üşüme, depresyon, baş ağrıları
- Huzursuz bacak sendromu

Biotin (Vitamin B7, Vitamin H)
Normal aralığı : (100-400 ng/L)

Biotin suda eriyen B vitamini formudur. 
Çeşitli metabolik reaksiyonlarda rol alan karboxilaz enzimin kofaktorudur.
Bu enzim sistemi yağ asidi sentezinde, dallı zincirli aminoasit katabolizmasında, saç, tırnak ve cilt  sağlığının devamında rol alır.
Biotin barsak florasındaki bakteriler tarafından da üretilir.

Eksildiği durumlar:
* Aklorhidri yapan durumlar
* Kronik iltahabi barsak hatalıkları, 
* Bazı ilaçlar 
     (antibiotikler, bazı  antiepileptikler, isotretinoin kullanımı)  

Eksikliğinde
- Saç dökülmesi, konjonktivit, seboreik dermatit
- Göz, burun, ağız  çevresinde pullu döküntü
 (Biotin eksikliği yüzü)
- Depresyon, halusulasyon 
- Kollarda-bacaklarda uyuşma gibi norolojik yakınmalar
 
Selenyum
Normal aralığı :( 70 - 150ng/ml)

Eser elementtir.
Selenyum vucutta en fazla tiroid dokusunda bulunur.
Selenium Antioksidan fonksiyonu bulunan ve immun sistemde rol alan birçok enzim için kofaktördür.
DNA sentezinde rol alır ve oxidatif strese karşı koruyarak antikarsinojen etki gösterir.
Sperm kalitesi ve kantitesini düzeltir ve üreme fonksiyonları üzerine etkilidir.
Troidin inflamasyonlu durumlarını (Graves veya hashimato gibi) antioksidan etki sayesinde azaltır.
Akut faz reaktantı gibi davranır. Bu yüzden yorumlarken CRP ile birlikte değerlendirilmelidir.

Eksildiği durumlar:
* Malabsorbsiyon durumları
* hemodializ hastaları
* HIV hastaları eksiklik yönünden risk altındadır.

Eksikliğinde
- Selenyum eksikliği iyot eksikliğini arttırarak konjenital hipotiroidiye (kretinzm) neden olabilir.
- Kardiomiyopati (Keshan hastalığı) 
- Hızlanmış ateroskleroz
- Erkek infertilitesi 
- Kas sisteminde ve immun sistemde  zayıflama 

Çinko
Normal aralığı :70-150  (µg/dl )

Eser elementtir .
Organizmada 100 den fazla enzimin yapısına katılır.
İmmun fonksiyonlarda, yara iğleşmesinde, saç, tırnak cilt ve gastrointestinal hücre yenilenmesinde rol alır.
Çocuk gelişiminde ve santral sinir sistemi fonksiyonlarında önemlidir.
Fazladan alınması bakır emilimini azalttığından bakır eksikliğine neden olabilir.

Eksikliğinde
* Büyüme gelişme geriliği, cücelik (Dwarfizm)
* Tat alma duyusunda değişiklikler
* Karanlığa adaptasyonda güçlük, santral skotom
* Saç dökülmesi
* Emasyonal labilite, tremor , serebellar ataxi
* Sakral bölgede bulloz pustuler rash  
* T hücre fonksiyonları bozulduğundan Candida gibi mantar enfeksiyonlarına yatkınlık 

Magnezyum
Normal aralığı: (1.8-2.6 mg /dl)

Kalp ve çizgili kaslar için önemli bir elektolittir.
Hipomagnezemi ayrıca  potasyum ve kalsiyum seviyelerinin düşmesine neden olur.

Eksildiği durumlar:
* Aşırı lifli beslenme
* Barsak emilim problemleri 
* Diüretik kullanımları 

Eksikliğinde
- Anksiyete, depresyon, davranış değişiklikleri 
- İştahsızlık
- Kalpte aritmiler, kaslarda seğirmeler ,kramplar, kas koordinasyon güçlükleri
- Ellerde titreme, tikler, vertigo, istemsiz göz hareketleri
- Hiperglisemi 
- Astım ve migren ataklarında artış
- Uyku problemleri
- Huzursuz bacak sendromuna 
- Kronik eksikliğinde hipertansiyon, diyabet ve osteoporoz riski artar. 
 
Fosfor 
Normal aralığı: (2.5-4.5 mg/dl)

Toplam vücut fosforunun %1 den azı kanda bulunur, geri kalan kısmı kemiktedir.

Yükseldiği durumlar:
* Aşırı susuz kalma(dehidratasyon)
* Böbrek yetmezlikleri 
   (GFR %25 in altına düşene kadar kanda fosfor yükselmez)
* Akromegali
* Hipoparatiroidizm
* Kemik metastazları
* D vitamini intoksikasyonları
* Sarkoidoz
* Kronik karaciğer hastalıkları
* Pulmoner emboli
* Trombositoz durumları
* Ketozis 

Eksildiği durumlar:
* Hiperparatiroidizm
* Aleminyum içeren antasitler
* Diuretikler
* Steroidler
* D vitamini eksiklikleri
* Alkol
* Şekerli serum uygulaması
* Dializ
* İshal, kusma

Eksikliğinde:
- Myopati, rabdomiyoliz
- Osteomalazi
- Aritmi, kardiomyopati
- Solunum yetmezliği
- Hemoliz, lokosit disfonksiyonu
- Metabolik asidoz  
- Glikoz intoleransı