Anemi ve Kan Hastalıkları Tarama Testleri

TAM KAN SAYIMI TESTİ NEDİR?

Sağlığımıza önem göstermenin ilk basamağında Tam Kan Sayımı testi yer almaktadır. Vücudumuz için ciddi bir bileşen içeriğine sahip olan kanımızın özellikleri, bu konuda en aydınlatıcı bilgiyi bize sunacaktır. Tam Kan Sayımı, CBC, Hemogram, Diferansiyel ile CBC, TKS isimleriyle de bilinen bir testtir. Tam Kan Sayımı testi anemi, enfeksiyon ve birçok başka hastalığın kontrolünde yaygın biçimde tarama testi olarak kullanılır. Kan sayımına dahil olan hücrelerimizin sayı ve özellikleri,  altta yatan bir eksiklik yoksa (B12 vitamini veya folat eksikliği ile ve demir eksikliği ile seyreden anemiler) genellikle yaşam tarzı değişikliklerinden etkilenmemektedir. Yani, hastanın doğrudan lökositlerinin sayısını artırabilmesinin veya eritrositlerinin şeklini değiştirebilmesinin herhangi bir yöntemi mevcut değildir. O halde altta yatan rahatsızlıklar veya hastalıkların ele alınması ve sağlıklı bir yaşam tarzı vücudunuzun hücre üretiminin optimal hale gelmesine yardımcı olacak, gerisini vücudunuz halledecektir.

TAM KAN SAYIMI TESTİ HANGİ HASTALIKLARIN TANISI İÇİN YAPILIR?

Tam Kan Sayımı, çok yaygın kullanılan bir testtir. Birçok hasta, genel sağlık durumlarının saptanmasına yardımcı olması amacıyla başlangıçta bu test ile sorgulanacaktır. Sağlıklı olup normal sınırlarda hücre dağılımı bulunan kişilerde sağlık durumunda değişiklik olana ya da doktoru gerekli görünceye kadar tekrar tekrar Tam Kan Sayımı yapılmasına gerek yoktur.

Ancak, eğer kendimizde yorgunluk ve güçsüzlük gibi bulguları tespit ettiğimizde, bir enfeksiyon, inflamasyon, berelenme ya da kanama olduğunda doktorumuz bunun nedenini sorgulama amacıyla Tam Kan Sayımı isteyebilir.  Anlamlı derecede beyaz kan hücrenizde (lökosit) sayıca artış mevcut ise, bir enfeksiyonunun varlığını doğrulamaya yardımcı olacaktır. Tabii, bunun nedenini belirlenmek için ise daha fazla testler de gerekebilir. Öte yandan, kırmızı kan hücrenizde (eritrosit) sayıca azalmanın (anemi) anlamı üretim azalması, kaybın artışı ya da eritrosit yıkımının artışı gibi nedenlere bağlı olabilir. Düşük ya da son derece yüksek olan trombosit sayısı, aşırı kanama ya da pıhtılaşmanın nedenini doğrulayabilir ve lösemi gibi kemik iliği hastalıkları ile ilgili olabilir.

Birçok durum kanımızdaki hücre dağılımında artış ya da azalmaya yol açacaktır.  Bu durumların bazıları tedavi gerektirirken diğerleri kendiliğinden düzelecektir.  Kanser (ve kemoterapi tedavisi) gibi bazı hastalıklar hücrelerin kemik iliğinde üretimini etkileyebilir; bir hücre tipinin diğerleri aleyhine üretiminin artışı ya da tüm hücre üretiminin azalmasına yol açabilir.  Bazı ilaçlar lökosit sayısını azaltabilirken, bazı vitamin ve mineral eksiklikleri anemiye neden olabilir.  Tam Kan Sayımı, bu durumların ve ilaç tedavilerinin izlenmesi için doktorunuz tarafından düzenli olarak istenebilir.

Test yaptırdıktan sonra size sunulan sonuç sayfanızda yer alan bir dizi alt paremetre yer almaktadır. Bu alt parametrelerinin her birinin biyolojik sisteminizi değerlendirmede kesinlikle çok büyük önem esahip olup doktorunuza detaylı bir sorgulama-değerlendirme yapma şansı verecektir. Bu alt parametreler aşağıdaki şekilde dağılmaktadır :

• Beyaz kan hücresi (WBC / akyuvar) sayımı kanda birim hacimde bulunan beyaz kan hücresinin sayımıdır.  Hem artması hem de azalması anlamlı olabilir.

Beyaz kan hücresine ait alt gruplar,mevcut beyaz kan hücresi tiplerine bakar.  Beş farklı beyaz kan hücresi vardır;

  • nötrofiller (segmente, parçalı, PMN (polimorfonükleer), granülosit olarak da bilinir)
  • lenfositler
  • monositler
  • eozinofiller
  • bazofiller


• Hemoglobin, kanda oksijen taşıyan protein miktarını ölçer.

• Hematokrit,tam kanın belli bir hacmindeki kırmızı kan hücrelerine oranını ölçer.

• Kırmızı kan hücresi (eritrosit / alyuvar) sayımı, kanda birim hacimde bulunan kırmızı kan hücresinin sayımıdır. Hem artışı hem de azalması anormal bir durumu gösterebilir.

Eritrositlerin, sayıca değerinin yanında yapısal özellikleri de önemlidir. Aşağıda buna ait bilgiler yer alır;

  • Ortalama korpuskular hacim (MCV), eritrositlerin ortalama büyüklüğüdür.  Eritrositler, normalden büyük (makrositik) olduğunda, MCV yükselir; örneğin B12 vitamini eksikliğine bağlı anemide.  MCV azaldığında, eritrositler normalden küçüktür (mikrositik); demir eksikliği anemisi  ya da talasemide görüldüğü gibi.
  • Ortalama korpuskular hemoglobin (MCH), eritrositlerin oksijen taşıma kapasitesine ilişkin bir hesaplamadır.   Boyutça büyük olan (makrositik) eritrositler, yüksek MCH gösterirken, küçük olan (mikrositik) eritrositlerde, MCH değeri daha düşüktür.
  • Ortalama korpuskular hemoglobin konsantrasyonu (MCHC), bir eritrosit içindeki ortalama hemoglobinin hesaplamasıdır.  Azalan MCHC değerleri (hipokromi) demir eksikliği anemisi ve talasemi gibi eritrosit içindeki hemoglobin miktarının azaldığı durumlarda görülür. Artan MCHC değerleri (hiperkromi) yanıklarda ve daha nadir bir konjenital bozukluk olan herediter (kalıtsal) sferositoz gibi hemoglobinin eritrosit içinde anormal derecede yoğunlaştığı durumlarda görülür.
  • Eritrosit dağılım genişliği (RDW), eritrosit büyüklüğündeki değişimin hesaplanmasıdır.  Pernisiyöz anemi gibi bazı anemilerde eritrosit büyüklüğündeki değişim (anizositoz) (şekil değişikliği- poikilositoz- ile birlikte) RDW artışına neden olur.

• Trombosit (platelet) sayımı,kanın belli bir hacmindeki trombosit sayısıdır. Hem artışı hem de azalışı kanama ya da pıhtılaşma ile ilgili anormal durumları gösterebilir. 

  • Ortalama trombosit hacmi (MPV), trombositlerin hesaplanan ortalama büyüklüğüdür.  Yeni trombositler, daha büyüktür ve trombosit üretimi artınca MPV artışı da ortaya çıkar.  MPV, doktorunuza kemik iliğinde trombosit üretiminizle ilgili bilgi verir.

TAM KAN SAYIMI TESTİ NASIL YAPILIR?

Kolunuzdaki bir damardan, parmak ucundan, el üzerinden bir damardan, yenidoğan bebekler için topuktan özel bir tüpe kan örneği alınır. Kan örneği alınırken, kanı alınacak kişi oturtulur veya yatırılır. Kan alınacak nokta sağlam bir yere dayandırılır. Ayaktaki hastadan ya da desteklenmemiş noktadan kan alınmamaktadır. Kan koldan alınacaksa, dirsek bükümünden 10-15 cm yukarıdan turnike ile sıkılır. Kanın hangi koldan, elden alınacağı önemli değildir. Eğer kol damarları uygun olmazsa, el üstü veya ayak damarları da kullanılabilir. Kan alınacak nokta özel bir solüsyonla silinir. Bu solüsyonun kuruması beklenir ve silinen bölgeye dokunulmaz. Hazırlanmış, steril, kuru ve tek kullanımlık enjektör ile uygun damara girilir. Enjektör ve kol arasındaki 15 derecelik açıya dikkat edilmelidir. Görünen damarlarda damarın 5-6 mm uzağından damara girilir. Enjektörle kol arasındaki piston yavaş olarak çekilir. Kan tüpe doldurulur. Kullanılan tüp, vakumlu olduğu için kan kendiliğinden kan tüpe dolar. Hastadan iğne çıkarılmadan önce koldaki turnike açılır, iğne çıkarılır sonrasında kuru bir pamuk yardımıyla kan alınan noktaya 10 dakika basınç uygulanır. Basınç uygulanmasının sebebi kanamanın durması ve kan alınan noktanın morarmasının engellenmesidir. Kan alınan noktaya basınç uygulanması gerektiği hastaya söylenmelidir.

TAM KAN SAYIMI TESTİ İLE İLGİLİ MERAK EDİLEN SORULAR 

Tam Kan Sayımı neden yapılmalı?

Vücudumuzun genel sağlık durumunu belirlemede bize çok değerli bir bilgi verir. Öte yandan, anemi (kansızlık) gibi değişik hastalıkları taramak ve izlemek için de bu test yapılacaktır.

Tam Kan Sayımı testi ne zaman yapılmalıdır?

Rutin bir genel değerlendirme aşamasında tıbbi testlerin bir bölümü olarak kullanırız. Öte yandan, doktorunuz tarafından belirlendiği zamanda da bu test yapılır.

Tam Kan Sayımı testi yaptırmadan önceki hazırlıklar neler?

Test sonucu testin yapıldığı cihazın çalışma prensibi, kişinin günlük su alım miktarı, yatar veya ayakta olma durumu ve süresi gibi çeşitli faktörlerden etkilenebilir. Gündüz saatlerinde kan aldıracak kişiler daha aktif olduğu için testlerin sonucu değişebilir. Yüksek rakımlarda yaşayan kişilerde, yine bir takım değerlerde farklılıklar meydana gelir. Ayrıca, bayanlarda menstürasyon süreci içinde veya öncesi sonrası ilk günlerde olma hali, gebelik gibi ciddi  fizyolojik değişiklikler de sonuçlarda fark yaratacaktır. Bu nedenlerle, tam kan sayımı yapılmadan önce doktorunuza bu durumlar hakkında bilgi vermenizi öneririz.

Tam kan sayımı nasıl raporlanır?

WBC nedir? Beyaz kan hücrelerinin sayısını yorumlar.

RBC nedir? Kırmızı kan hücrelerinin sayısını yorumlar.

HGB nedir? Hemoglobin sayısını yorumlar.

HCT nedir? Alyuvarların toplam hacminin kandaki yüzdesini verir.

MCV nedir? Bir alyuvarın ortalama büyüklüğü anlamına gelir.

MCH nedir? Her bir alyuvarda bulunan hemoglobin miktarını tanımlar.

MCHC nedir? Her bir alyuvarda bulunan hemoglobin ağırlığıdır.

PLT nedir? Kanın pıhtılaşmasını sağlayan trombosit sayısını gösterir.

RDW nedir? Bir hastanın farklı alyuvar boyutlarının farklarını gösterir.

PDW nedir? Trombositlerin dağılım genişliğini anlatır.

MPV nedir? Bir trombositin büyüklüğünü gösterir

Tam Kan Sayımı nasıl yorumlanır?

Örneğin HGB düşükse kansızlık, kan kaybı, lösemi, lenfoma, hemoliz gibi durumlar teşhis edilebilir. HGB yüksekliği, sigara içildiğini, aşırı sıvı kaybedildiğini gösterir. WBC yüksekliği, lösemi tiplerini, enfeksiyonları tanımada yardım eder. PLT yüksekliği bazı kanser türlerini, demir eksikliği anemisini, dalak ameliyatı sonrasında olunup olunmadığını gösterebilir. PLT düşüklüğü, diyopatik trombositopenik purpura, dissemine intravasküler koagülasyon (trombositlerin çok aşırı kullanılması sonrasında tükenmesi), dalağı tutan hastalıkları tanımlatabilir.

Çocuklarda tam kan sayımı gerekli mi?

Evet gereklidir. Bu sayede enfeksiyon, kansızlık, kanama bozuklukları belirlenebilir. Ayrıca çocukluk çağı kanserlerinin tanısının ve takibinin yapılması gerekir. Ayrıca bir sorun olmasa da rutin kontrol için tam kan sayımı testi çocuklara da yapılmalıdır.

Tam Kan Sayımı testinin referans aralığı nedir?

Her kan tahlili sonucunda her parametrenin ayrı anlamı vardır. Bu parametreler düşük de yüksek de çıkabilir. Her testte mutlaka referans aralık belirtilir. Yaş, cinsiyet gibi faktörler de testi değerlendirilirken göz önünde bulundurulur.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

No Related Post